DE MILICIANOS

Na segunda comunidade na que estivemos, Calvario, estivemos durmindo na casa dun dos primeiros fundadores do EZLN, xa o avó da casa entrara na organización hai case 25 anos, e o patriarca está baixo búsqueda e captura. Todos os seus fillos ,e ten doce, están metidos na organización.
Esa mesma tarde o comité de educación, un vello miliciano, platicounos sobre a dureza da loita, pouco a pouco decatámonos que non eran Choles, como as mayoría das comunidades que íamos visitar, senón Tzotil pola dureza das súas palabras e a bravura do seu discurso.
Os tzotiles e os tzéltales son as etnias do EZLN que máis xente entregou á loita armada e as que protagonizaron os poucos días de levantemto armado do 1º de Xaneiro
Este compa contábamos como queimaran casas os paramilitares na comunidade anterior e como incluso morrera xente , pero que na súa comunidade nin sequera se atrevía a entrar os exércitos, porque eles aínda que en minoría a tiñan absolutamente controlada. Era unha das poucas comunidades onde os paramilitares da zona norte (sobre todos os máis beligerantes e activos, os de Tila e Sabanilla) non podían operar.

Na noite e despois da actuación os compas montarón unha festa con baile de teclado, e pasamos horas bailando con incasables chamacos, mentras desde o micrófono lanzaban vivas á sociedade internacional e nos versionaban o tema musical de éxito total en México o “ mariachi loco” mudando a letra por o “pallaso loco quiere gozar…”

Á mañá seguinte marchamos cara Majastic, unha pequena comundiade enclavada nunha montaña incrible, onde toda a comunidade, a golpe de walki talkie, nos tiña preparada unha recepción no camiño, con música, carteis de benvida e programa infantil incluído.

Un dos momentos máis emotivos foi cando o promotor de educación, que como o coordinador de educación do municipio autónomo da Dignidad, nos acompañaron durante varios días, deixando as súas obrigas familiares e camiñando horas polas veredas, realizou con chamacos un xogo que eu improvisei durante os días de formación en Joljá, chamado “o mundo é noso”

Na noite, de novo, tivemos concerto e baile con instrumentos tradicionais mexicanos como o guitarrón, e botamos horas bailando ata a extenuación, e cando veían que os pallasos nos escaqueábamos, enseguida saía un compa polo micro improvisado para preguntarnos porque a visita estaba triste, así que de novo retomábamos a pista de baile, o chan de terra da escola autónoma, pera bailar as interminables canción de 20 minutos que tanto se estilan por aquí.

Pola mañá saiu o sol, e toda a comunidade a despedirnos. E mentres atravesábamos aquelas montañas rebeldes unha intensa sensación de esperanza invadiu toda a caravana, como escribiu o sub: non podemos perder como vamos a perder se somos un exército de soñadores. Nós podríamos engadir que non poden perder, porque ademáis son un pobo feliz que incluso nos momentos duros enfrentan a fame e a guerra bailando a morte e pelexando a resitencia con risas de neno.

Iván Prado.